به گزارش خودرونامه، پس از چند سال کش‌وقوس، ثبت سفارش خودروهای کارکرده وارد فاز اجرایی شده و شرکت‌های واردکننده امکان استفاده از این مسیر را پیدا کرده‌اند.

اهمیت این اتفاق تنها به افزایش تعداد خودروهای خارجی محدود نیست. خودروهای چندساله در بازارهای جهانی معمولاً افت قیمت قابل توجهی نسبت به نمونه صفرکیلومتر دارند و همین ویژگی می‌تواند امکان عرضه برخی مدل‌های خارجی را در محدوده قیمتی محصولات گران داخلی و مونتاژی فراهم کند.

رقیب تازه مونتاژکاران

همه بخش‌های بازار به یک اندازه از واردات خودروهای کارکرده تأثیر نمی‌پذیرند. خودروهای اقتصادی داخلی که فاصله قیمتی زیادی با وارداتی‌ها دارند، احتمالاً در کوتاه‌مدت کمتر در معرض رقابت مستقیم خواهند بود.

شرایط برای خودروهای گران‌تر و به‌خصوص محصولات مونتاژی متفاوت است.

اگر یک خودروی سه یا چهار ساله از یک برند خارجی با قیمتی نزدیک به محصول مونتاژی صفرکیلومتر عرضه شود، خریدار با انتخاب متفاوتی روبه‌رو خواهد شد. کیفیت ساخت، ایمنی، امکانات، دوام و ارزش فروش مجدد می‌تواند بخشی از مشتریان را به سمت خودروهای کارکرده خارجی سوق دهد.

از این منظر، بیشترین فشار رقابتی احتمالاً متوجه بخشی از بازار خواهد بود که اکنون در اختیار محصولات مونتاژی و خودروهای گران‌تر داخلی قرار دارد.

پاشنه آشیل دست‌دوم‌ها

در مقابل، خودروهای کارکرده خارجی با چالشی جدی به نام خدمات پس از فروش روبه‌رو هستند؛ موضوعی که می‌تواند بخشی از مزیت قیمتی یا کیفی آنها را برای مصرف‌کننده خنثی کند.

خودروی کارکرده برخلاف محصول صفرکیلومتر از همان ابتدای ورود ممکن است به قطعات مصرفی یا تعمیرات نیاز داشته باشد. اگر مدل‌های متنوعی بدون شبکه مناسب تأمین قطعه، تعمیرگاه تخصصی و دسترسی به تجهیزات عیب‌یابی وارد شوند، هزینه نگهداری آنها می‌تواند برای خریدار افزایش پیدا کند.

هرچند برای واردات، الزاماتی در زمینه تأمین قطعات و خدمات پس از فروش در نظر گرفته شده، اما موضوع اصلی کیفیت اجرای این تعهدات پس از ورود خودروهاست.

تنوع بالای برند و مدل نیز می‌تواند این چالش را جدی‌تر کند. واردات تعداد محدودی خودرو از یک مدل خاص، ایجاد موجودی اقتصادی قطعات و شبکه تخصصی تعمیر آن خودرو را دشوار می‌کند.

اینجاست که خودروسازان داخلی و شرکت‌های مونتاژی از یک مزیت مهم برخوردارند؛ شبکه گسترده‌تر نمایندگی، دسترسی آسان‌تر به قطعات و آشنایی تعمیرکاران با محصولات آنها می‌تواند بخشی از مشتریان را همچنان به سمت خودروهای صفرکیلومتر سوق دهد.

قیمت‌گذاری دشوارتر می‌شود

با این حال، افزایش گزینه‌های خرید می‌تواند بر سیاست قیمت‌گذاری شرکت‌ها اثر بگذارد. محدود بودن انتخاب مصرف‌کننده طی سال‌های گذشته یکی از ویژگی‌های بازار خودرو ایران بوده است.

ورود یک گروه جدید از محصولات می‌تواند شرکت‌ها را هنگام تعیین قیمت به مقایسه بیشتر با رقبای خارجی وادار کند. این اتفاق الزاماً به کاهش فوری قیمت کارخانه منجر نمی‌شود، اما می‌تواند فضای رقابتی بخش‌هایی از بازار را تغییر دهد.

کیفیت زیر ذره‌بین می‌رود

رقابت احتمالی فقط به قیمت محدود نخواهد شد. قرار گرفتن یک خودروی داخلی یا مونتاژی در کنار محصول چندساله خارجی، مقایسه کیفیت، ایمنی، مصرف سوخت، امکانات و دوام را نیز پررنگ‌تر می‌کند.

در مقابل، تولیدکنندگان داخلی می‌توانند روی مزیت‌هایی مانند دسترسی به قطعات، گستردگی شبکه خدمات و هزینه نگهداری قابل پیش‌بینی‌تر مانور دهند.

بنابراین رقابت احتمالی میان این دو گروه می‌تواند از یک مقایسه ساده قیمتی فراتر برود؛ خودروی خارجی از مزیت برند، فناوری و در برخی موارد کیفیت برخوردار است و محصول داخلی یا مونتاژی می‌تواند دسترسی آسان‌تر به خدمات و قطعات را به‌عنوان مزیت مطرح کند.

خودرو ارزان می‌شود؟

با همه اینها، باز شدن ثبت سفارش به معنی کاهش قطعی قیمت خودرو نیست.

اثر واقعی خودروهای کارکرده به حجم واردات و قیمت نهایی آنها بستگی دارد. نرخ ارز، تعرفه و حقوق ورودی، هزینه حمل، مالیات و عوارض می‌توانند مزیت قیمت خرید پایین‌تر این خودروها را کاهش دهند. هزینه نگهداری و تأمین قطعات نیز باید به این محاسبات اضافه شود.

اگر واردات محدود باشد یا خودروهای واردشده با مشکل خدمات و قطعات مواجه شوند، قدرت رقابت آنها کاهش خواهد یافت. در مقابل، واردات مستمر همراه با شبکه خدمات مناسب می‌تواند بخشی از بازار محصولات گران داخلی و مونتاژی را تحت فشار قرار دهد.

بنابراین سه متغیر تعیین می‌کنند خودروهای کارکرده تا چه اندازه معادلات بازار را تغییر خواهند داد: چند دستگاه وارد می‌شود، با چه قیمتی به دست مشتری می‌رسد و پس از فروش چه خدماتی دریافت می‌کند؟

پاسخ به این سه پرسش مشخص خواهد کرد که دست‌دوم‌های خارجی به رقیبی جدی برای خودروسازان تبدیل می‌شوند یا در نهایت سهم محدودی از بازار خودرو ایران را به دست می‌آورند.