ماجرای واگذاری سایپا به بخش خصوصی، این روزها وارد فاز جدیدی شده است؛ فازی که شاید انتهای آن، پایان سالها حکمرانی دولت بر دومین خودروساز بزرگ ایران باشد، هرچند البته موانع و مخالفان سرسختی بر سر راه آن قرار دارند.
به گزارش خبرنگار خودرونامه، وقتی در میانه بهمن ۱۴۰۳، مدیریت ایرانخودرو به بخش خصوصی واگذار شد، این فرضیه شکل گرفت که به فاصله کوتاهی، سایپا نیز مسیر رقیب آبیپوش خود را طی خواهد کرد.
واگذاری مدیریت ایرانخودرو به بخش خصوصی، تصمیم شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا بود و گفته میشد طبق قاعده کلی مدنظر این شورا، سایپا نیز زیر چتر بخش خصوصی خواهد رفت.
با این حال، با وجود گذشت یک سال و نیم از واگذاری مدیریت ایرانخودرو به بخش خصوصی، سایپا هنوز زیر سایه دولت باقی مانده و اتفاقاً حال و روز خوبی نیز ندارد.
در باب اینکه چرا سایپا هنوز دولتی مانده، دلایل مختلفی مطرح میشود، از جمله اینکه دولت مشغول فراهم کردن مقدمات واگذاری است یا اینکه دولت منتظر است تا نتایج واگذاری ایرانخودرو مشخص شود و سپس درباره سایپا تصمیم نهایی را بگیرد. در این بین، اما دلیل دیگری نیز مطرح میشود؛ دلیلی که هرچند غیررسمی است، اما خیلیها معتقدند مانع اصلی واگذاری سایپا به بخش خصوصی، همین است: وزارت صمت و شخص محمد اتابک، وزیر صمت، حاضر به واگذاری سایپا نیست.
گفته میشود وزارت صمت بابت اینکه در جریان واگذاری ایرانخودرو چندان نقشی نداشت و وزارت اقتصاد مجری اصلی آن بود، به اصطلاح شاکی است و از همین رو، میخواهد صفر تا صد واگذاری سایپا را خود پیش ببرد.
در کنار این مسئله، البته گفته میشود مخالفتهای نسبتاً پنهان دیگری نیز از سوی افراد سیاسی (بهخصوص در مجلس شورای اسلامی) با واگذاری مدیریت سایپا به بخش خصوصی وجود دارد، زیرا در صورت واگذاری، نفوذ آنها بسیار کم خواهد شد، بنابراین توان تأثیرگذاری بر تصمیمات این خودروساز و تحمیل نیروی انسانی را نخواهند داشت.
با همه اینها، اظهارات اخیر رئیسجمهور، امید تازهای برای مدافعان خصوصیسازی ایجاد کرده است. طبق گفته مسعود پزشکیان، برنامه واگذاری مدیریت سایپا به بخش خصوصی، در دستور کار دولت قرار دارد. هرچند در بیان رئیسجمهور صراحت و همچنین بازه زمانی مشخص و قطعی برای واگذاری سایپا وجود نداشت، اما به هر حال همین که وی در گفتوگوی رسمی خود و با وجود مشکلات عدیدهای که کشور با آن دست و پنجه نرم میکند، پای این واگذاری را نیز به میان کشید، تا حدی نشان از جدی شدن این ماجرا دارد.
در کنار این موضوع، عضو کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی نیز از برگزاری جلسه این کمیسیون با معاونان وزارتخانههای اقتصاد و صمت، ایدرو، نمایندگان بخش خصوصی، سازمان بورس و مرکز پژوهشهای مجلس با هدف بررسی شرایط و سازوکار واگذاری سایپا به بخش خصوصی خبر داده است. همچنین، طبق آنچه سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی اعلام کرده، در جلسه اخیر این کمیسیون، بر سر موضوع واگذاری سایپا، میان اعضا بحث و جدل شکل گرفته و نتیجه خاصی حاصل نشده است. البته اظهارات زهرا سعیدی، سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس، درباره واگذاری مدیریت ایرانخودرو به بخش خصوصی نیز حاشیهساز شد و واکنش انجمن قطعهسازان استان تهران را به دنبال داشت. وی در پاسخ به این پرسش که نتیجه جلسه کمیسیون صنایع و معادن مجلس درباره واگذاری سایپا چه شد، گفته بود: «فعلاً بگذارید تکلیف آن یکی دخترمان، ایرانخودرو، را که شوهر دادیم و بچهای برایمان نیاورده، مشخص شود، بعد برویم سراغ سایپا.»
در کنار اینها، قطعهسازان نیز در نشست خبری هفته گذشته خود به نوعی اولتیماتوم دادند که با شرایط فعلی، یعنی مدیریت دولتی سایپا و بدهی سنگین این شرکت به زنجیره تأمین، دیگر توان و امکان همکاری با سایپا را ندارند. به گفته آنها و البته به گواه آمار، سایپا نه از جنبه تولید و نه از حیث مالی، اوضاع خوبی ندارد و با توجه به صورتهای مالی سال گذشته، مشمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت شده و عملاً ورشکسته است.
با در نظر گرفتن تمام این مسائل، به نظر میرسد پرونده واگذاری مدیریت سایپا به بخش خصوصی، بار دیگر و این بار بیش از گذشته باز شده و شاید در آینده نهچندان دور، دومین خودروساز بزرگ کشور نیز از زیر سایه سنگین دولت خارج شود. البته برخی نیز معتقدند با توجه به اینکه کشور در شرایط جنگی قرار دارد، فعلاً مدیریت سایپا واگذار نخواهد شد. از طرفی، ممانعت وزارت صمت نیز دلیل دیگری است که بابت احتمال واگذار نشدن سایپا در مقطع فعلی، مطرح میشود.
نکته دیگر اما اینجاست که سهام سایپا به چه کسی واگذار خواهد شد؟ در گذشته نامهای پرحاشیهای مانند بابک زنجانی و علی انصاری به عنوان خریداران سایپا مطرح میشد که واکنشهای مثبت و منفی خاص خود را به دنبال داشت. همچنین شرکتهایی مانند گروه صنعتی انتخاب، زرماکارون و البته کرمانموتور به عنوان متقاضیان و حتی خریداران احتمالی سایپا نام برده میشد که در این بین، کرمانموتور همچنان نیز گزینهای جدی است.
در کنار اینها، البته احتمال واگذاری سهام سایپا به شرکت قطعهسازی کروز (که در حال حاضر عملاً مالک ایرانخودرو است) نیز مطرح میشود. همچنین برخی قطعهسازان نیز به دنبال تشکیل کنسرسیوم برای خرید سهام سایپا هستند، تا جایی که در نشست خبری دیروز قطعهسازان عنوان شد با توجه به بدهی سنگین سایپا به زنجیره تأمین، این شرکت عملاً متعلق به آنهاست.
به هر حال، واگذاری سایپا به بخش خصوصی، هرچند این روزها بار دیگر جدی شده و در کانون اخبار خودرویی کشور قرار گرفته، با این حال هنوز تصمیم قطعی در این مورد گرفته نشده و مشخص نیست دومین خودروساز بزرگ کشور چه زمانی از زیر سایه دولت بیرون خواهد آمد.
